KHÓI THUỐC LÁ: MỐI NGUY CHUNG, KHÔNG CỦA RIÊNG AI
Nhiều người nghĩ rằng hút thuốc là lựa chọn cá nhân và chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của riêng họ. Nhưng các con số thống kê lại cho thấy một sự thật đáng báo động: thuốc lá là kẻ thù chung đang âm thầm tàn phá sức khỏe của cả cộng đồng.
Nguồn : https://infographics.vn/ngay-the-gioi-khong-thuoc-la-31-5-viet-nam-co-hon-100000-nguoi-tu-vong-moi-nam-lien-quan-den-hut-thuoc-la/215793.vna (TTXVN)
Tổn thất sinh mạng: Con số lớn hơn bạn nghĩ
Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận hơn 100.000 ca tử vong vì các bệnh lý liên quan trực tiếp đến thuốc lá. Con số này tương đương với việc "xóa sổ" dân số của một quận trung bình mỗi năm. Đây là một tổn thất nhân mạng khổng lồ, và là nguyên nhân tử vong hàng đầu có thể phòng tránh được.
Tuy nhiên, bi kịch không dừng lại ở đó. Khi phân tích sâu hơn, chúng ta thấy:
- 84.500 người là người trực tiếp hút thuốc (hút thuốc chủ động). Đây là hậu quả trực tiếp của việc tự đưa hàng ngàn chất độc vào cơ thể.
- Nhưng điều đáng sợ nhất, và cũng là bất công lớn nhất, nằm ở con số 18.800 người còn lại. Họ là những người tử vong dù chưa từng hút một điếu thuốc.
Họ là ai? Họ là những đứa trẻ có cha mẹ hút thuốc, là người vợ hít phải khói thuốc của chồng, là người đồng nghiệp làm việc trong một môi trường bị ô nhiễm khói thuốc thụ động.
Nói cách khác, khói thuốc bạn thở ra không tan biến vào không khí. Nó len lỏi vào lá phổi của những người xung quanh bạn, trực tiếp góp phần vào gần 19.000 "cái chết oan uổng" mỗi năm. Mỗi điếu thuốc không còn là lựa chọn cá nhân khi nó tước đi quyền được sống khỏe mạnh của người khác.
Gánh nặng kinh tế: Tiền thuế không thể bù đắp
Một trong những lập luận phổ biến để biện hộ cho thuốc lá là "nguồn thu thuế lớn" cho ngân sách. Tuy nhiên, các phân tích về kinh tế y tế đã cho thấy một sự thật hoàn toàn trái ngược: Thuốc lá đang làm chúng ta nghèo đi.
Mỗi năm, Việt Nam phải chi trả khoảng 108.000 tỷ đồng cho 5 nhóm bệnh chính do thuốc lá gây ra (ung thư phổi, ung thư đường tiêu hóa-hô hấp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ), cộng thêm chi phí từ việc mất khả năng lao động.
Đây không phải là một con số trừu tượng. Đó là tiền viện phí cho những ca phẫu thuật, tiền thuốc men đắt đỏ, là những ngày làm việc bị mất đi, là gánh nặng tài chính đè lên vai các gia đình có người bệnh.
Khi đặt lên bàn cân, con số thiệt hại khổng lồ này cao gấp 5 lần tổng số tiền thuế mà ngành công nghiệp thuốc lá đóng góp cho nhà nước. Nói một cách dễ hiểu: “Với mỗi 1 đồng nhà nước thu được từ thuế thuốc lá, thì cả xã hội (bao gồm cả bạn, dù bạn có hút thuốc hay không) đang phải bỏ ra 5 đồng để chi trả cho những hậu quả y tế và kinh tế mà nó gây ra.”
Về mặt kinh tế, thuốc lá không mang lại lợi ích. Nó đang bào mòn nguồn lực quốc gia, lấy đi tiền lẽ ra phải được đầu tư cho giáo dục, hạ tầng và phúc lợi xã hội, để bù đắp cho những thiệt hại mà nó tạo ra.
Mối đe dọa kép: Thuốc lá truyền thống và "Cơn bão" Thuốc lá điện tử
Cuộc chiến chống thuốc lá đang trở nên phức tạp hơn bao giờ hết khi chúng ta phải đối mặt với hai kẻ thù cùng lúc.
- Thuốc lá truyền thống: Dù đã được cảnh báo nhiều, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới trưởng thành vẫn còn ở mức rất cao, lên đến 41,1% (theo số liệu năm 2021). Với hơn 15 triệu người đang hút thuốc, đây vẫn là nguồn gây bệnh chính.
- Thuốc lá điện tử (Vape): Mối nguy mới này không chỉ "bùng nổ" mà đang "càn quét" thế hệ trẻ. Nếu như tỷ lệ người trưởng thành (từ 15 tuổi trở lên) sử dụng thuốc lá điện tử đã tăng vọt từ 0,2% (năm 2015) lên 3,6% (năm 2020), thì các số liệu gần đây còn đáng báo động hơn.
Theo Bộ Y tế, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh ở nhóm tuổi 13-15 đã tăng hơn gấp đôi chỉ trong một năm, từ 3,5% (năm 2022) lên 8,0% (năm 2023). Hậu quả là, chỉ riêng trong năm 2023, các cơ sở y tế đã ghi nhận 1.224 ca nhập viện do ngộ độc và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng liên quan đến sử dụng thuốc lá điện tử.
Trước thực trạng khẩn cấp này, nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, ngày 30 tháng 11 năm 2024, Quốc hội Việt Nam đã chính thức thông qua nghị quyết. Theo đó, kể từ năm 2025, cấm hoàn toàn mọi hành vi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử cũng như thuốc lá nung nóng tại Việt Nam.